Project gericht op de aanleg van zeetuinen langs de Nederlandse kust. Zeetuinen helpen bezoekers voor te lichten over het kustmilieu en “zeegroenten”. Tevens vormen zij geschikt habitat voor specifieke planten.

Achtergrond

Het natuurlijk milieu van de kust kent een aantal zeer specifieke eigenschappen: de getijdenbeweging (eb en vloed) en de overgang van zout naar zoet water. Het zijn extreme omstandigheden die maken dat er een bijzondere flora en fauna voorkomt. Planten en dieren moeten bijvoorbeeld bestand zijn tegen wisselende zoutgehalten in het (grond)water en een sterke afwisseling tussen nat en droog. Aan de kust levende dieren zoals krabben en kreeften zijn bij velen wel bekend. Veel minder bekend zijn de planten die hier groeien. Zij groeien soms in grote oppervlakten, maar slechts op specifieke plaatsen. Of juist met slechts enkele exemplaren, maar verspreid over de hele kust. Geschikte groeiplaatsen zijn vaak onder kustverdedigingswerken verdwenen. Slechts in enkele natuurgebieden in de Delta en de Wadden, die deel uitmaken van Natura 2000 (het netwerk van natuurgebieden van Europees belang) is deze bijzondere natuur nog te vinden. Verder valt op dat een aantal van deze kustplanten in relatief hoog tempo onze kusten koloniseert. Ze profiteren van het opschuiven van klimaatgrenzen door de opwarming van de aarde. Over een groot verspreidingsgebied ontbreekt het aan geschikte groeiplaatsen. In deze zeetuinen komen verschillende voorbeelden van deze planten bij elkaar te staan. De tuinen kunnen beschouwd worden als stepping stones voor de plantensoorten in hun migratie naar het noorden.

Doel / doelgroepen

De aanleg van zeetuinen langs de Nederlandse dient een aantal doelen:

- bezoekers voorlichten over het kustmilieu en met name de verscheidenheid aan planten die er groeien, en hun aanpassingen aan de brakke omstandigheden en het getij;
- bezoekers een brede "totaalervaring” aanbieden waar een direct contact met het kustmilieu centraal staat, en met name ook de ontdekking van de verschillende smaken van zgn. "zeegroenten”;
- geschikte habitats creëren die als stepping stone dienen voor de als gevolg van klimaatverandering noordwaarts opschuivende verspreidingsgebieden van de planten.

Activiteiten

Stichting Duinbehoud is experimentele "zeetuinen" aan het aanleggen op zoet-zoutovergangen. In deze zeetuinen kunnen bezoekers kennis maken met planten als zeekraal en blauwe zeedistel. Een aantal van deze planten is eetbaar. Natuur kan niet alleen waardevol en leuk zijn, maar ook ... gewoon lekker!

In de tuinen staat een verzameling van zilte planten. Bezoekers kunnen door de tuin lopen en de zilte smaken beleven door hier en daar een hapje te nemen. Een informatiebord en folders geven uitleg over de verschillende soorten. Tijdens een rondleiding geeft de gids, die in veel gevallen ook de tuinman is, uitleg over de specifieke groeiplaats en de verspreiding van de zeegroenten: planten met namen als zeekool, lamsoor, zeepostelein, zeebiet en zeesla.

In de directe omgeving van de tuin wordt samengewerkt met restaurants en strandpaviljoens om zeegroenten op het menu te zetten. Het diner wordt begeleid met een informatieve placemat. Omdat de afnamehoeveelheid van zeegroenten voor restaurants te hoog is voor de tuin, komen de zeegroenten op de restaurantmenu’s van een speciale zeegroentekwekers waarvan er al enkele in Nederland zijn.

De zeetuinen worden op vier plaatsen langs de kust aangelegd. Ze zijn goed bereikbaar en bij voorkeur in de buurt van een keuken waar de zeegroenten meteen bereid kunnen worden. Er bestaan nog geen zeetuinen in Nederland. Ze zijn een uniek experiment en dienen als voorbeeld voor de toekomst. De naam proeftuin is daarom in meerdere opzichten toepasselijk. Op dit moment zoekt Stichting Duinbehoud met samenwerkingspartners naar de meest geschikte locatie voor de vier tuinen. Mogelijke locaties zijn het Nationaal Park Oosterschelde, de ARK-Zeetoren in Hoek van Holland, de oever van het Forteiland IJmuiden en het buitengebied van Ecomare op Texel.

De Zeetuinen worden mede mogelijk gemaakt door Stichting DOEN, het ministerie van LNV en de vier locatie-eigenaren zelf. De tuinen hebben een voorbeeldfunctie voor de rest van de kust, ze vergroten de kennis over getijdenplanten bij een groot publiek, ze versterken ecologische verbinding langs de kust en ze maken de kust weer een stukje leuker voor bezoekers.

Resultaten

Verwachte resultaten voor de bezoekers zijn:
- een grotere kennis en directe ervaring van de natuur in de kuststrook en haar toepassingsmogelijkheden;
- een grotere bewustwording met betrekking tot met name de planten-biodiversiteit in de kust, de bedreigingen en toepassingen.

Voor de levensgemeenschappen langs de kust:
- geschikte stepping stones die de noordwaartse verschuiving van hun verspreridingsgebied vergemakkelijkt.

Soortgelijke projecten

Innovatienetwerk richt zich ook op de ontwikkelingsmogelijkheden van zilte milieus in Nederland (onder anderen om in te spelen op verdergaande verzilting in de kuststrook) en ontwikkelt een vergelijkbaar integraal concept onder de naam Zilte Proeftuin, waar educatie, zilte landbouw (inclusief seafood-teelt), wellness, culinaire toepassingen, wandelen en natuurbescherming als geheel samengaan.
"Zilte landbouw op Texel" is specifieker gericht op de ontwiklkeling van dezelfde halofyten (zoutminnende planten) maar dan voor commerciele productie.

Betrokken partijen

Gemeente

Overig

Documenten & links

Main topics covered

  • Extent Of Selected Biomes, Ecosystems And Habitats
  • Biodiversity For Food And Medicine
  • Public Opinion About Biodiversity And Public Awareness