In dit project is onderzocht of het mogelijk is op grote schaal turven te persen van rietplaggen en of hiervoor een afzet gevonden kan worden zodat de winst behaald met de vermarkting van het "afval” van het beheer geïnvesteerd kan worden in de instandhouding van het gebied.

Achtergrond

Natuurgebieden zoals de Wieden en Weerribben en het Naardermeer zijn door mensenhanden onstaan en danken hun huidige biodiversiteit en open landschappelijke karakter aan voortdurend menselijk ingrijpen. Rietlanden die zouden verlanden zonder menselijk beheer zijn hier een voorbeeld van. Het beheer is arbeidsintensief en dus kostbaar en levert bovendien veel afval op: tonnen rietplagsel die aan de randen van de natuurgebieden worden opgeslagen in grote depots. In de Wieden en de Weerribben wordt de rietmat eens in de zoveel tijd afgeplagd worden om de biodiversiteit en de productiviteit van de rietlanden in stand te houden. De afgelopen jaren zijn veel rietlanden afgeplagd. Hierbij zijn langgerekte rillen met plagsel ontstaan. Deze rillen zijn tot dusverre in het veld blijven liggen om daar te verteren. Er zijn tot op heden geen afzetmogelijkheid voor het plagsel en het is logistiek lastig het plagsel af te voeren naar depots. De rillen ter plaatse laten liggen is weliswaar de goedkoopste en minst energie intensieve maatregel, maar de rillen zijn ontsierend voor het landschap en het plagsel vormt waardevolle grondstof en een potentiële biomassabron die tot op heden onbenut blijft.

Doel / doelgroepen

Voor het in stand houden van de karakteristieke landschappelijke waarden en biodiversiteit is het noodzakelijk de rietmat in natte natuurgebieden eens in de zoveel tijd af te plaggen. De biomassa die bij deze beheersmaatregelen vrijkomt zou beter moeten worden benut en daarvoor lijkt het persen van turven een optie. In dit project is onderzocht of het mogelijk is op grote schaal turven te persen van rietplaggen en of hiervoor een afzet gevonden kan worden zodat de winst behaald met de vermarkting van het "afval” van het beheer geïnvesteerd kon worden in de instandhouding van het gebied.

Activiteiten

Om de technische en commerciële haalbaarheid van het benutten van plagsel te testen is een persmethode ontwikkeld waarmee het rietplagsel in turven kon worden omgevormd. Er is in samenwerking met een machinebouwer een mobiele turfperser ontwikkeld. Deze machine is in samenwerking met lokale riettelers in een praktijkproef ingezet in de rietlanden van Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten. De turfblokken worden in het veld tot kleine torentjes opgestapeld om ze in de wind te laten drogen en na droging kunnen de turven met een platbodemvaartuig worden afgevoerd naar een berijdbare weg. Door het persen van de turven wordt het volume van het plagsel sterk gereduceerd waardoor het logistiek veel gemakkelijker wordt het plagsel af te voeren. Deze techniek grijpt terug op de tijd dat er turf gewonnen werd in dit gebied en biedt de kans om deze activiteit weer terug te brengen in het landschap (cultuurhistorie). In dit project wordt verder uitgezocht wat de beste manier is om deze turven te maken. Met de turven die hierbij zijn gemaakt is geprobeerd een financieel aantrekkelijke afzetmarkt te vinden in samenwerking met Staatsbosbeheer Dienstverlening. Er zijn enkele duizenden turven geproduceerd waarvan de eigenschappen zijn geänalyseerd. Voor de zo onstane turven met bekende eigenschappen is daarna gezocht naar de beste toepassingsmogelijkheden. De turven zijn getest op hun bruikbaarheid als brandstof, maar ook als materiaal voor de tuinsector. Leerlingen van de Van Hall Larenstein Hogeschool hebben zich vooral gericht op deze laatste toepassingsmogelijkheid

Resultaten

Een vooronderzoek, uitgevoerd door Stichting Probos in opdracht van Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer in 2004 liet zien dat de ambachtelijk verwerking van het rietplagsel tot geperste blokken (turven), een milieuvriendelijke manier is om het rietplagsel te verwerken tot een waardevolle grondstof. De testresultaten wezen uit dat de plaggen niet geschikt zijn als energiebron, omdat ze teveel zand bevatten, teveel as produceren en niet voldoende warmte opwekken. Daarentegen bleken de turven in allerlei andere interessante toepassingen in de tuinsector te kunnen worden gebruikt. Bijvoorbeeld: het opstapelen tot muurtjes om een natuurlijke erfafscheiding te maken of als afdekmateriaal voor vijverranden.

Betrokken partijen

Gemeente

Marktpartijen

Overig

Provincie

Documenten & links

Main topics covered

  • Products Derived From Sustainable Sources
  • Innovations
  • Financing Biodiversity Management