Rijksoverheid

1. Wat is de relatie met biodiversiteit
De rijksoverheid heeft op allerlei manieren een relatie met biodiversiteit, bijvoorbeeld als eigenaar van grond, beslisser over regelgeving, initiator van natuurgerelateerde belastingen (bijvoorbeeld uit ecotoerisme en biologische landbouw) en beheerder van budgetten. De overheid is daarnaast een belangrijke opdrachtgever en klant voor het bedrijfsleven en kan daarmee als 'smart buyer' een grote invloed uitoefenen op de markt. Het geeft de overheid de mogelijkheid eisen te stellen waaraan producten en diensten moeten voldoen (duurzaam inkopen). In communicatie met het bedrijfsleven kan vervolgens de achtergrond van de eisen worden toegelicht. De overheid heeft een voorbeeldfunctie: door uit te stralen dat biodiversiteit van essentieel belang is en overeenkomstig te handelen, kunnen andere partijen makkelijker worden gestimuleerd om ook met het onderwerp aan de slag te gaan.
De rijksoverheid stelt biodiversiteitbeleid op, voert dit uit en betrekt doelgroepen bij de uitvoering. Inhoudelijk prioritaire thema's van het Beleidsprogramma Biodiversiteit (BB) zijn: het verduurzamen van specifieke handelsketens (hout, soja, palolie, biomassa en veen), 'mariene biodiversiteit en duurzame visvangst', 'betalen voor biodiversiteit en ecosysteemdiensten', 'biodiversiteit werkt' en 'ecologische netwerken'. Ook brengt de rijksoverheid de (financiële) waarde van biodiversiteit in kaart en vertaalt deze naar handelingsperspectieven. Daarnaast financiert de rijksoverheid onderzoek en pilotprojecten op het gebied van biodiversiteit en ecosysteemdiensten en financieren zij de Ecologische Hoofd Structuur (EHS).

2. Ontwikkel je eigen droom voor de doelgroep
Om concrete invulling te geven aan je communicatie is het zinvol een droom- of streefbeeld voor de doelgroep te formuleren. Het droombeeld biedt inspiratie voor concrete communicatieactiviteiten.

Lees hier een voorbeeld van een droom voor de doelgroep onderwijs & educatie:

De rijksoverheid heeft een belangrijke en actieve rol gespeeld in het bevorderen van onderzoek en het oppikken van signalen vanuit de wetenschap en NGO's, de maatschappelijke vertaling daarvan en het doorgeleiden naar politiek en publiek. De rijksoverheid heeft door haar beleid de aanzet gegeven en de condities gecreëerd waarmee het gelukt is het bestaande gebruik van niet-duurzame alternatieven te doorbreken. De rijksoverheid heeft daarbij zelf het goede voorbeeld gegeven op het gebied van toepassing van duurzame handelingspraktijken, o.a. in haar eigen inkoopbeleid. De rijksoverheid heeft via internationale diplomatie en samenwerking een 'level playing field' (gelijk speelveld) voor bedrijven gecreëerd, waardoor deze de ruimte hebben gekregen om zich verantwoordelijk op te stellen. Ook heeft de rijksoverheid een grote rol gespeeld binnen de thema's 'duurzaam gebruik', 'betalen voor biodiversiteit' en 'eerlijke verdeling', door het opstellen van instrumenten en het maken van afspraken over compensatie van biodiversiteitverlies en betalen voor ecosysteemdiensten. Beleid is vertaald in uitvoerbare regels en duurzaamheid wordt beloond. Onduurzaam gedrag is onaantrekkelijk gemaakt.

Ook heeft de rijksoverheid samenhang aangebracht tussen versnipperde en langs elkaar heen werkende beleidssectoren, ruimtelijke functies, gebieden en maatschappelijke groeperingen. Binnen het thema 'gebiedsbescherming' heeft de rijksoverheid robuuste ecologische netwerken gecreëerd ter bescherming van bronpopulaties en heeft zij gezorgd voor het veilig stellen van deze netwerken (inclusief de aanpassing aan klimaatverandering). Buiten de beschermde gebieden is biodiversiteit een essentiële component geworden in ecoregionale gebiedsontwikkeling. De rijksoverheid heeft zorg gedragen voor de ontwikkeling van biodiversiteitnormen voor de verschillende functies en gebieden.
Nederland loopt voorop in het internationale biodiversiteitbeleid, heeft zich ontwikkeld tot één van de mondiaal belangrijke kenniscentra over biodiversiteit en is een erkend expert in de ontwikkeling en implementatie van effectief biodiversiteitbeleid. Zij voert een succesvol innovatiebeleid waarin nieuwe mogelijkheden en kansen van biodiversiteit worden opgespoord en verzilverd.

3. Wat is de communicatieopgave?
Hoewel er op rijksniveau koplopers zijn aan te wijzen, bestaat een belangrijke afstand tussen de huidige kennis en houding en de verwachtingen die het beleid heeft ten aanzien van de doelgroep rijksoverheid. Dit heeft met name te maken met de beperkte grootte van de groep koplopers en het feit dat beleid over het veelal verzuild is naar onderwerp, waardoor communicatie over biodiversiteit niet terecht komt bij de departementen en ambtenaren waar de kennis het geringst is. Het bredere belang van biodiversiteit (dus ook voor minder 'groene' onderwerpen) wordt nog niet onderkend. Dit kan leiden tot incoherent beleid en incoherente communicatie met doelgroepen.

Op basis hiervan kan worden geconcludeerd dat de communicatieopgave voor de doelgroep vooral bestaat uit het bevorderen van de integratie van biodiversiteit(beleid), vanuit de beleidskern (koplopers binnen de rijksoverheid)en in de omliggende beleidsschillen (het peloton en de achterblijvers). Hiertoe zal aandacht moeten worden besteed aan het creëren van bewustzijn ten aanzien van:
1. De reikwijdte, functies en waarden van biodiversiteit; verschuiving van focus op ethische en esthetische motieven naar een focus op biodiversiteitfuncties (ecosysteemdiensten).
2. de gevolgen van het verlies van biodiversiteit/ecosysteemdiensten.
3. de relatie tussen biodiversiteit en de eigen doelen en activiteiten; bijvoorbeeld in de vorm van een bewustwordingscampagne voor ambtenaren.
4. De kansen die biodiversiteit biedt om andere beleidsdoelstellingen te realiseren.
5. De eigen rol en verantwoordelijkheid om bij te dragen aan biodiversiteitbehoud en duurzaam gebruik;
6. De mogelijkheden een actieve bijdrage te leveren door biodiversiteitbeleid te ontwikkelen en door biodiversiteitdoelstellingen op te nemen in overig beleid (externe integratie/meekoppeling).
7. De mogelijkheden voor samenwerking met maatschappelijke partners.

Een belangrijke rol is weggelegd voor de kernboodschap [SM17]als centraal uitgangspunt. Het bredere belang van biodiversiteit wordt hierin tenslotte helder verwoord. Daarnaast is een versterkte interdepartementale samenwerking van belang om de coherentie van beleid en communicatie te bevorderen en biodiversiteit op de agenda te zetten bij ministeries waar dit onderwerp nu nog (heel) beperkt aandacht krijgt (zoals bij EZ). Hierbij zal duidelijkheid moeten worden verschaft over wat er precies wordt verwacht van samenwerking en zal duidelijk moeten zijn waar je voor welke biodiversiteitkennis terecht kunt (onder meer via www.bio-wie.nl).

4. Zelf communiceren, een andere zender zoeken of meekoppelen?
Het is natuurlijk mogelijk om zelf afzender te zijn of er kan worden aangesloten bij een andere zender. Daarnaast bestaan er in de praktijk veel mogelijkheden om communicatie over biodiversiteit 'mee te koppelen' met communicatie over andere thema's (en vice versa) doordat biodiversiteit een nauwe relatie heeft met veel andere thema's, zoals klimaatverandering, watermanagement, maatschappelijk verantwoord ondernemen etc. Onderstaand overzicht laat zien waar de doelgroep rijksoverheid informatie vandaan haalt en wie belangrijke bestaande biodiversiteit- en duurzaamheidzenders zijn. Klik hier voor meer informatie t.a.v. specifieke handelingspraktijken.